Անցնել հիմնական բովանդակությանը

Հայերենը՝ կենսունակ և կենդանի լեզու բարձր տեխնոլոգիաների աշխարհում

Ընթացիկ
«Հայերենը կենսունակ լեզու տեխնոլոգիական աշխարհում»

Ամփոփում

Նախարարության հետ համագործակցությամբ 2025 թվականի սեպտեմբերին մեկնարկած «Հայերենը՝ կենսունակ լեզու տեխնոլոգիական աշխարհում» ծրագրի միջոցով Հիմնադրամը խթանում է հայերենի ներառումը թվային և տեխնոլոգիական միջավայրերում։ Միջնաժամկետ հեռանկարում ծրագիրը բարելավում է հայերեն բովանդակության ավտոմատացված մշակումը։ Երկ …[կրճատված]… ոհամակարգ։ Ծրագիրը նպաստում է Հայաստանի թվային փոխակերպման ավելի լայն ռազմավարությանը, այդ թվում՝ լեզվի մշակման ազգային չափորոշիչների և գործիքների մշակմանը, մասնագիտացված էլեկտրոնային բառարանի և հոմանիշների բառարանի ստեղծմանը, ինչպես նաև թվային հումանիտար գիտությունների ոլորտում մարդկային կապիտալի զարգացմանը։

Նպատակներ

  • Մշակել ծրագրեր և գործիքներ, որոնք կամրապնդեն հայերենի թվային կենսունակությունը։
  • Ընդլայնել հայալեզու բովանդակության մեքենական մշակումը։
  • Խթանել մարդկային կապիտալի զարգացումը թվային հումանիտար գիտությունների և լեզվական տեխնոլոգիաների ոլորտում։
  • Աջակցել հայերենի լեզվական տեխնոլոգիաների ոլորտում հետազոտություններին և նորարարությանը։
  • Կառուցել լեզվական տեխնոլոգիաների մրցունակ ինստիտուցիոնալ էկոհամակարգ։
  • Ամրապնդել հայերենի դերը թվային ենթակառուցվածքներում և նոր տեխնոլոգիաներում։

Արդյունքներ

  • Մշակվել է Հայաստանի թվային փոխակերպման և թվային կենսունակության ռազմավարությունը։
  • Ստեղծվել է մասնագիտացված էլեկտրոնային բառարան-թեզաուրուսի հայեցակարգն ու մոդելը։
  • Գործարկվել են «N-gram» թվային հարթակի և հայերեն թվային բառարանի փորձնական տարբերակները։
  • Ընդլայնվել է թվային հումանիտար գիտությունների էկոհամակարգը։
  • Ստեղծվել է հայերենի թվային հավասարության գնահատման շրջանակը։
  • Իրականացվել են կիրառական միկրոծրագրեր՝ OCR-ի և լեզվական տվյալների հավաքագրման ոլորտում։
  • Անցկացվել են թվային հմտությունների դասընթացներ հումանիտար և հասարակական գիտությունների ոլորտում։
  • Մշակվել են հայերեն տեքստերի ընթեռնելիության սանդղակներ և գործիքներ։
  • Հայերենի լեզվական մշակման չափորոշիչները համապատասխանեցվել են Universal Dependencies (UD)-ին։
  • Ավարտվել է հայերենի մեքենական մշակման գործիքների և լեզվական մոդելների համեմատական գնահատումը։

Առնչվող ծրագրեր

Երկակի նշանակության (անվտանգություն և գյուղատնտեսություն) անօդաչու թռչող սարքերի ուսումնական կենտրոն
Նորարար ՀայաստանԸնթացիկ

Երկակի նշանակության (անվտանգություն և գյուղատնտեսություն) անօդաչու սարքերի ուսումնական կենտրոն

Ճշգրիտ գյուղատնտեսության անօդաչու սարքերի ուսումնական կենտրոնը երկարաժամկետ ծրագիր է, որի նպատակն է խթանել արդի տեխնոլոգիաների կիրառումը Հայաստանի գյուղատնտեսական ոլորտում՝ Սյունիքի մարզում Հայաստանի ազգային ագրարային համալսարանի (ՀԱԱՀ) Խելացի գյուղատնտեսության կենտրոնում մասնագիտացված ուսումնական կենտրոն ստեղծելու միջոցով։ Նախաձեռնությունն իրականացնում է «Իմ քայլը» հիմնադրամը՝ ՀԱԱՀ-ի հետ համատեղ, «Իզմիրլյան» հիմնադրամի ֆինանսական աջակցությամբ։ Ծրագիրն արձագանքում է հայկական գյուղատնտեսության արտադրողականության, արդյունավետության և կայունության հետ կապված մշտական մարտահրավերներին, այդ թվում՝ ճշգրիտ գյուղատնտեսության տեխնոլոգիաների սահմանափակ կիրառմանը և ֆերմերների տեխնիկական գիտելիքների անբավարար մակարդակին։

«Ուղի՝ երեխաների պաշտպանությունը առցանց ռիսկերից և վնասներից»
Առաջնահերթ
Նորարար ՀայաստանԸնթացիկ

Առաջընթացի ուղի. երեխաների համար ավելի անվտանգ թվային միջավայրի ստեղծում

Քանի որ երեխաներն ու դեռահասներն իրենց կյանքի աճող մասն անցկացնում են առցանց, երեխաների պաշտպանության համակարգերը պետք է զարգանան՝ արձագանքելու ֆիզիկական աշխարհից դուրս տարածվող ռիսկերին։ «Առաջընթացի ուղի. երեխաների պաշտպանություն առցանց ռիսկերից և վնասներից» ծրագիրը մշակվել է Հայաստանին օգնելու համար արձագանքել այս նոր մարտահրավերին համապարփակ և համակարգված մոտեցմամբ։ «Իզմիրլյան» բարեգործական հիմնադրամի և ՅՈՒՆԻՍԵՖ-ի համաֆինանսավորմամբ և ՅՈՒՆԻՍԵՖ-ի հայաստանյան գրասենյակի կողմից ՀՀ կառավարության և այլ շահագրգիռ կողմերի հետ համագործակցությամբ իրականացվող նախաձեռնությունն աշխատում է քաղաքականության, կրթության, իրազեկման և արձագանքման համակարգերի ուղղություններով՝ երեխաների և երիտասարդների համար ավելի անվտանգ թվային միջավայր ստեղծելու նպատակով։ Ծրագիրն աջակցում է երեխաների առցանց անվտանգության իրավական և քաղաքականության դաշտի ամրապնդմանը՝ միաժամանակ օգնելով երեխաներին, ծնողներին, խնամողներին և մանկավարժներին ավելի լավ հասկանալ թվային ռիսկերը և որդեգրել ավելի անվտանգ առցանց վարքագիծ։ Այն խթանում է թվային հարթակների պատասխանատու օգտագործումը դպրոցներում և համայնքներում և ամրապնդում վստահելի թեժ գծերի և օգնության գծերի հասանելիությունը, որտեղ երեխաներն ու ընտանիքները կարող են խորհրդատվություն ստանալ, հայտնել մտահոգությունների մասին և աջակցություն ստանալ։ Այս ջանքերը լրացնելով՝ «Իզմիրլյան» հիմնադրամը ֆինանսավորել է Ջոնաթան Հայդտի «Անհանգիստ սերունդը» գրքի հայերեն թարգմանությունը՝ մանկության, սմարթֆոնների և սոցիալական մեդիայի մասին միջազգային քննարկման կարևոր ներդրումը հասանելի դարձնելով հայ ծնողներին, մանկավարժներին, քաղաքականություն մշակողներին և լայն հանրությանը։ Նախաձեռնությունը նպատակ ունի խրախուսել իրազեկ քննարկում թվային միջավայրի՝ երեխաների վրա ազդեցության շուրջ և ամրապնդել գիտակցումը, որ ավելի առողջ թվային սովորությունների խթանումը ընտանիքների, դպրոցների, կառավարության և հասարակության ընդհանուր պատասխանատվությունն է։

Արհեստական բանականության կրթության հասանելիության ընդլայնում
Նորարար ՀայաստանԸնթացիկ

Արհեստական բանականության կրթության հասանելիության ընդլայնում

«Արհեստական բանականության կրթության հասանելիության ընդլայնում» ծրագիրը նպատակ ունի առաջնահերթ և խոցելի խմբերից ընտրված ավագ դպրոցականներին տրամադրել բարձրորակ կրթություն բարձրագույն մաթեմատիկայի, Python ծրագրավորման և արհեստական բանականության ոլորտներում։ FAST-ի «Սերունդ ԱԲ» ավագ դպրոցի ծրագրի շրջանակում իրականացվող նախաձեռնությունը համատեղում է լսարանային ուսուցումը նախագծային ուսուցման, ԱԲ-ի գործնական կիրառությունների, մասնագիտական կողմնորոշման և տեխնոլոգիական ոլորտին ծանոթանալու հետ։